Gmina Góra Kalwaria

Ubodzy, chorzy, niedołężni. Pierwsi pensjonariusze zamieszkali w Domu Pomocy Społecznej 180 lat temu

Mieszkańcy Góry Kalwarii dawno nie oglądali tak dużej liczby sań, powozów i karet, gdy znamienici goście przybyli do miasta, aby otworzyć Dom Przytułku Starców i Kalek.

 

Obecny Dom Pomocy Społecznej rozpoczął oficjalną działalność 1 stycznia 1840 roku. Było to efektem szerzenia się biedy, włóczęgostwa i żebractwa w Warszawie po upadku powstania listopadowego. Władze stolicy nie mogły sobie z tym poradzić. W rezultacie działań filantropów, Iwan Paskiewicz – Feldmarszałek Książę Warszawski Namiestnik Królestwa Polskiego przekazał w darze Radzie Głównej Opiekuńczej Instytutów Dobroczynności „koszary artyleryjskie” w Górze Kalwarii z przeznaczeniem na urządzenie w nich domu schronienia. W ten sposób dawny klasztor pijarów (otwarty w 1675 roku), które przekształcono w koszary wojska carskiego w 1819 r. stały się ostatecznie przytułkiem.

 

Pensjonariusze wydobyci z kryjówek

Pomieszczenia obiektu dostosowano dzięki datkom m.in. Jego Cesarskiej Mości Wielkiego Księcia Tronu i Księcia Namiestnika Królestwa Polskiego. Na czele Rady Opiekuńczej, która zajęła się przygotowaniem obiektu do nowych potrzeb stanął hrabia August Potocki, właściciel dóbr wilanowskich i pałacu w Wilanowie.

On też stał się gospodarzem uroczystego otwarcia Domu Przytułku Starców i Kalek, bo taką nazwę nadano kompleksowi. 1 stycznia 1840 r. oprowadzał po salach przedstawicieli Księcia Namiestnika, Rady Głównej Opiekuńczej i innych znamienitych gości przybyłych do Góry Kalwarii licznymi saniami, powozami i karetami.

Pierwszymi pensjonariuszami Domu byli warszawiacy. Wielu policja wydobyła z kryjówek na przedmieściach miasta, część z nich nie wyraziła zgody na zmianę miejsca pobytu i umieszczenie w zakładzie zamkniętym. Na wyjście poza bramę zezwalano tylko tym pensjonariuszom, którzy swoim wyglądem, zachowaniem i stanem zdrowia nie przysparzali uszczerbki przytułkowi.

W sumie na początku 1840 roku do Domu Przytułku Starców i Kalek przywieziono dwustu ubogich, z których większość stanowili chorzy. Do 1851 r. przytułek udzielił pomocy 1069 pensjonariuszom: epileptykom, upośledzonym umysłowo, niewidomym, niemym, bez rąk i z bezwładnymi rękami, z nieuleczalnymi ranami, starcom. Koszty utrzymania domu w znacznej części pokrywane były z ofiar mieszkańców Warszawy.

 

Raz dziennie kartoflanka

Dom działał z powodzeniem do powstania styczniowego. Po kolejnym polskim zrywie Jego Cesarska Mość Wielki Książę Tronu i Namiestnik Królestwa polskiego przestali przekazywać dary i ofiary (do tej pory dość hojne), które zasilały kasę przytułku. Dlatego liczba jego pensjonariuszy zmniejszyła się do około 100. Mimo to Dom się zadłużał, a około roku 1890 popadł w takie problemy, że personel przestał otrzymywać wynagrodzenie i gotowano tylko jeden posiłek dziennie, zazwyczaj w postaci kartoflanki. Ze względu na powstałe problemy, w 1905 r. ośrodek został przekazany Wydziałowi Zdrowia Zarządu Miasta Warszawy. Tym samym stał się zakładem państwowym i pozostał nim do końca lat 90. XX wieku, kiedy został oddany samorządowi powiatu piaseczyńskiego.

 

Fot. Nakład na cele dobroczynne dr Antoni Rzeszotarski, fot. prawdopodobnie dr Antoni Rzeszotarski (zbiory Ewy Rubaszewskiej)

Kopiuj linkPodziel się na Facebook.comPodziel się na Twitter.com

Wyświetlono: 783

Zobacz również

Gmina Góra Kalwaria

Adres:

05-530 Góra Kalwaria

ul. 3 Maja 10

 

22 727 34 11-13

umig@gorakalwaria.pl

Godziny pracy urzędu:

Urząd Miasta i Gminy Góra Kalwaria jest otwarty w godzinach:

poniedziałek: 800 – 1700

wtorek: 800 - 1600

środa: 800 - 1600

czwartek: 800 - 1600

piątek: 800 - 1500

Powrót do góry